TÌNH HUỐNG PCDN [SỐ 17]: SAI QUYỀN HAY LẠM QUYỀN TRONG QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP ĐỂ TƯ LỢI

TÌNH HUỐNG PHÁP CHẾ DOANH NGHIỆP [SỐ 17]: SAI QUYỀN HAY LẠM QUYỀN TRONG QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP ĐỂ TƯ LỢI

Doanh nghiệp là công ty cổ phần, có cơ cấu quản trị gồm Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị và Ban điều hành. Trong quá trình hoạt động, Hội đồng quản trị đã họp và quyết định chi thù lao, thưởng cho Chủ tịch Hội đồng quản trị và 02 thành viên Hội đồng quản trị.

Việc chi trả này được thực hiện liên tục trong 03 năm, mỗi năm với tổng số tiền trên dưới 2 tỷ đồng. Các khoản chi này đều được ghi nhận vào báo cáo tài chính hằng năm của công ty. Tuy nhiên, công ty không tổ chức Đại hội đồng cổ đông để thông qua nội dung chi thù lao, thưởng nêu trên theo đúng quy định về thẩm quyền.

Sau đó, một nhà đầu tư nhận chuyển nhượng cổ phần từ cổ đông cũ và nắm giữ 49% tổng số cổ phần phổ thông của công ty. Khi tham gia vào hoạt động của công ty, nhà đầu tư yêu cầu kiểm toán, kiểm tra sổ sách thì phát hiện khoản chi thù lao, thưởng cho Hội đồng quản trị không có căn cứ pháp lý hợp lệ.

Nhà đầu tư yêu cầu Chủ tịch Hội đồng quản trị và 02 thành viên Hội đồng quản trị từ nhiệm để đề cử nhân sự mới, nhưng không được chấp nhận. Đồng thời, nhà đầu tư có văn bản yêu cầu hoàn trả số tiền đã nhận, nhưng Chủ tịch Hội đồng quản trị và 02 thành viên Hội đồng quản trị này không thực hiện. Sau đó, thông qua luật sư, nhà đầu tư đã tố cáo Chủ tịch Hội đồng quản trị và 02 thành viên Hội đồng quản trị về hành vi tham ô tài sản. Cơ quan điều tra đã tiếp nhận và đang thụ lý vụ việc.

Hiện tại, công ty đã phát sinh tranh chấp nội bộ. Sự việc không còn có khả năng xử lý nội bộ khi cơ quan điều tra đã thụ lý đơn tố giác tội phạm. Hoạt động quản trị nội bộ của công ty bắt đầu bị xáo trộn, mâu thuẫn giữa các cổ đông căng thẳng, uy tín của Hội đồng quản trị bị ảnh hưởng nghiêm trọng, đồng thời các cá nhân quản lý có nguy cơ đối mặt với trách nhiệm pháp lý cá nhân, bao gồm cả trách nhiệm tài sản và có thể là trách nhiệm hình sự.

Từ sự việc trên, trong vai trò là Luật sư tư vấn thường xuyên cho doanh nghiệp, Luật sư tại Share Lawyers có chia sẻ như sau:

Về rủi ro của doanh nghiệp:

Công ty đối mặt với rủi ro lớn từ việc Hội đồng quản trị, thông qua cá nhân Chủ tịch HĐQT và thành viên HĐQT, thực hiện quyết định vượt thẩm quyền. Việc Hội đồng quản trị tự quyết định thù lao, thưởng và tự chi trả cho chính mình, trong khi thẩm quyền thông qua được quy định rõ ràng thuộc về Đại hội đồng cổ đông, là vi phạm nghiêm trọng, làm phát sinh chứng cứ pháp lý về các khoản chi không hợp pháp. Vì vậy, trước hết, Chủ tịch HĐQT và 02 thành viên HĐQT phải chịu trách nhiệm hoàn trả, có khả năng phát sinh trách nhiệm bồi thường và có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.

Rủi ro không chỉ dừng ở Chủ tịch HĐQT và thành viên HĐQT, công ty cũng có khả năng bị thiệt hại tài chính nếu không thể thu hồi số tiền đã chi cho Chủ tịch HĐQT và 02 thành viên HĐQT. Điểm hở pháp lý này đã châm ngòi tranh chấp nội bộ giữa các nhóm cổ đông, đặc biệt khi xuất hiện cổ đông lớn có khả năng kiểm soát hoặc ảnh hưởng đáng kể đến công ty; mà nếu không có điểm hở này, cổ đông phải “đấu tranh” để có được quyền lợi của mình bằng quy định pháp luật và quy định tại các tài liệu quản trị nội bộ.

Về nghiệp vụ của Pháp chế:

Pháp chế cần nhận diện rõ các vấn đề liên quan đến thẩm quyền trong quản trị doanh nghiệp, đặc biệt đối với các quyết định về tài chính như thù lao, thưởng của Chủ tịch HĐQT và thành viên HĐQT. Đây là nội dung nghiệp vụ bắt buộc phải được kiểm soát chặt chẽ theo Điều lệ và quy định pháp luật.

Trong quá trình tư vấn, Pháp chế phải kiểm tra và xác định rõ thẩm quyền phê duyệt, quy trình thông qua trước khi công ty thực hiện chi trả. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vượt thẩm quyền, cần có ý kiến cảnh báo rõ ràng, kịp thời bằng văn bản.

Nếu không thực hiện đầy đủ vai trò kiểm soát này, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với rủi ro tài chính mà còn có thể phát sinh tranh chấp nội bộ nghiêm trọng và rủi ro pháp lý đối với người quản lý. Rõ ràng, nếu thủ tục thông qua Đại hội đồng cổ đông được thực hiện hằng năm, thì vụ việc này đã không thể là cơ hội để cổ đông “biến” từ sai sót thẩm quyền thành cơ hội tấn công về “lạm quyền để tư lợi” được. Để mắc lỗi này, có cơ sở xác định rõ ràng rằng pháp chế đã không hoàn thành nhiệm vụ.