CỬ NHÂN LUẬT CẦN THAY ĐỔI CÁCH BẮT ĐẦU HỌC NGHỀ

Cơ hội việc làm của cử nhân luật ngày càng cạnh tranh, trong khi AI đang thay thế hoặc hỗ trợ thực hiện nhiều công việc đơn giản mà trước đây người trẻ thường được giao để học nghề. Doanh nghiệp và các tổ chức hành nghề luật cũng có xu hướng ưu tiên tuyển dụng người có khả năng làm được việc, giải quyết nhiều nhóm công việc và sử dụng AI hiệu quả.

Trong bối cảnh đó, cử nhân luật sắp tốt nghiệp hoặc mới ra trường cần thay đổi cách học nghề, tập trung vào 05 vấn đề sau:

1. Chú trọng đào sâu kiến thức chuyên môn

Hiểu sâu lý luận pháp luật, nắm vững hệ thống văn bản pháp luật và phương pháp vận dụng để giải quyết các vấn đề pháp lý. Nên lựa chọn một số lĩnh vực pháp luật phù hợp với định hướng nghề nghiệp và nhu cầu thị trường để nghiên cứu chuyên sâu, thay vì học dàn trải nhưng không nắm vững lĩnh vực nào.

Hãy bắt đầu bằng việc lựa chọn 2–3 lĩnh vực pháp luật liên quan trực tiếp đến lĩnh vực bạn muốn theo đuổi. Lập danh mục văn bản pháp luật cần nắm, đọc và hệ thống thường xuyên. Mỗi khi học một quy định, hãy tự đặt câu hỏi: Quy định này giải quyết vấn đề gì, được áp dụng trong công việc nào và vận dụng thế nào vào một tình huống thực tế?

2. Xác định nghề nghiệp muốn theo đuổi và xây dựng lộ trình phát triển

Lựa chọn nghề muốn theo đuổi, tìm hiểu rõ những công việc phải thực hiện, năng lực nhà tuyển dụng yêu cầu và cơ hội phát triển. Từ đó, xây dựng lộ trình học tập, thực hành và tích lũy kinh nghiệm trong nhiều năm. Không nên quá đặt nặng mục tiêu thu nhập cao ngay khi mới ra trường mà bỏ qua việc xây dựng năng lực nghề nghiệp lâu dài. Ngoài ra, đừng chỉ tìm nơi nhận bạn vào làm, hãy tìm nơi giúp bạn học được nghề.

Hãy tìm đọc các thông báo tuyển dụng vị trí nghề nghiệp bạn muốn theo đuổi, lập danh mục công việc và yêu cầu năng lực của nhà tuyển dụng. Đối chiếu với năng lực hiện tại của bản thân để xác định mình còn thiếu kiến thức, kỹ năng gì và xây dựng kế hoạch học tập, thực hành trong 06 đến 12 tháng tới.

3. Học kỹ năng thực hiện các công việc thực tế

Xác định những công việc mà nhà tuyển dụng cần và chủ động học cách thực hiện. Tìm môi trường được trực tiếp xử lý hồ sơ, nghiên cứu vụ việc, soạn thảo văn bản, đề xuất phương án và được người có kinh nghiệm hướng dẫn, sửa sai. Việc thực tập, học nghề cần hướng đến mục tiêu biết làm việc, tích lũy kinh nghiệm và có sản phẩm cụ thể chứng minh năng lực, thay vì chỉ tích lũy thời gian thực tập.

Đừng chỉ hỏi nơi nào nhận thực tập, hãy tìm hiểu mình sẽ được giao làm những công việc gì, có người hướng dẫn và sửa kết quả hay không. Chủ động học làm từng loại việc cụ thể, từ đơn giản đến phức tạp, và lưu lại bài học kinh nghiệm sau mỗi công việc.

4. Sử dụng thành thạo AI và phát triển năng lực ngoại ngữ

Chủ động học cách sử dụng AI để phục vụ việc học và thực hành nghề nghiệp như: nghiên cứu, tóm tắt tài liệu, hệ thống quy định pháp luật, hỗ trợ soạn thảo văn bản, phản biện lập luận, đánh giá phương án và kiểm tra kết quả công việc. Đồng thời, phải biết kiểm chứng thông tin, không phụ thuộc hoàn toàn vào AI.

Bên cạnh đó, cần kiên trì học ngoại ngữ, phấn đấu sử dụng tốt ít nhất một ngoại ngữ, ưu tiên tiếng Anh, để mở rộng cơ hội nghề nghiệp và phát triển chuyên môn. Hãy dành thời gian học mỗi ngày, ưu tiên khả năng đọc tài liệu pháp lý, viết email và giao tiếp trong công việc.

5. Chú trọng học kỹ năng giải quyết công việc khó, phức tạp

Đây là kỹ năng quan trọng nhất để người làm nghề luật duy trì và phát triển giá trị nghề nghiệp trong thời đại AI. Cần rèn luyện khả năng giải quyết những vụ việc có nhiều quan hệ pháp luật, nhiều vấn đề pháp lý, hồ sơ phức tạp, lợi ích các bên mâu thuẫn hoặc không có sẵn phương án xử lý. Muốn làm được, phải biết tổng hợp kiến thức pháp luật, tư duy logic, nhận diện rủi ro, đánh giá nhiều phương án khác nhau. Ngoài ra, hãy tự đặt thêm câu hỏi: Nếu sự việc thay đổi, phát sinh tình tiết mới hoặc phương án ban đầu không thực hiện được thì phải xử lý như thế nào? Đây là cách rèn luyện tư duy giải quyết công việc khó và khả năng ứng biến trong thực tế. Khi AI ngày càng thực hiện tốt những công việc đơn giản, khả năng phân tích, giải quyết những vấn đề pháp lý phức tạp và chịu trách nhiệm về giải pháp của mình chính là năng lực quan trọng nhất giúp người làm nghề luật khẳng định giá trị bản thân.

Con đường vào nghề luật ngày nay khó khăn hơn, nhưng cơ hội vẫn dành cho những người có kiến thức vững, biết làm việc thực tế, sử dụng công nghệ hiệu quả và không ngừng nâng cao năng lực bản thân. Người trẻ nên bắt đầu học nghề từ giai đoạn đầu, kiên trì tích lũy kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm qua từng công việc.