TÌNH HUỐNG PCDN [SỐ 23]: BẢO LÃNH VAY VỐN CHO CÔNG TY CON

TÌNH HUỐNG PHÁP CHẾ DOANH NGHIỆP [SỐ 23]: BẢO LÃNH VAY VỐN CHO CÔNG TY CON

Công ty Cổ phần A (công ty mẹ) có một công ty con hoạt động trong lĩnh vực đầu tư. Công ty con cần bảo lãnh để vay vốn triển khai dự án. Vì coi đây là hoạt động hỗ trợ nội bộ trong cùng tập đoàn, Tổng giám đốc công ty mẹ cho rằng bảo lãnh cho công ty con không cần tuân thủ đầy đủ quy trình phê duyệt. Theo đó, Tổng Giám đốc công ty mẹ trực tiếp ký thư bảo lãnh cho khoản vay của công ty con mà không trình Hội đồng quản trị công ty mẹ theo thẩm quyền quy định.

Trong quá trình này, Phòng pháp chế công ty mẹ có tham gia rà soát thư bảo lãnh, nhưng chỉ tập trung đánh giá các điều khoản cam kết với bên cho vay mà bỏ lọt việc kiểm tra thẩm quyền quyết định việc bảo lãnh cho công ty con của công ty mẹ. Phòng pháp chế đã thực hiện theo chỉ đạo của Tổng giám đốc về việc bảo lãnh, không đối chiếu Điều lệ công ty mẹ và không yêu cầu thực hiện thủ tục xin phê duyệt từ Hội đồng quản trị công ty mẹ. Sau khi công ty con mất khả năng thanh toán, bên cho vay yêu cầu công ty mẹ thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Từ đây đã phát sinh nghĩa vụ tài chính ngoài dự kiến cho công ty mẹ và tranh chấp nội bộ công ty mẹ xảy ra khi cổ đông, Hội đồng quản trị công ty mẹ truy vấn, quy trách nhiệm cho Tổng giám đốc, với hành vi đã ký thư bảo lãnh cho khoản vay của công ty con.

Từ sự việc trên, trong vai trò là Luật sư tư vấn thường xuyên cho doanh nghiệp, Luật sư tại Share Lawyers có chia sẻ như sau:

Về rủi ro của doanh nghiệp:

Nếu Tổng giám đốc tự ký bảo lãnh mà không thông qua Hội đồng quản trị theo quy định nội bộ, doanh nghiệp có thể phát sinh tranh chấp về trách nhiệm quản lý. Khi giao dịch gây thiệt hại hoặc công ty mẹ phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thay cho công ty con, cổ đông hoặc Hội đồng quản trị có thể xem xét trách nhiệm của Tổng giám đốc đối với việc ký giao dịch không đúng thẩm quyền, từ đó phát sinh trách nhiệm bồi thường, miễn nhiệm hoặc xử lý nội bộ.

Một rủi ro lớn khác là rủi ro tài chính và quản trị đối với công ty mẹ. Việc bảo lãnh cho công ty con thực chất là công ty mẹ đang gánh rủi ro tài chính thay cho công ty con. Nếu Tổng giám đốc tự ý ký mà không có cơ chế kiểm soát của Hội đồng quản trị, doanh nghiệp có thể mất kiểm soát đối với các nghĩa vụ tài chính lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền, tài sản và quyền lợi của cổ đông.

Về nghiệp vụ của Pháp chế:

Pháp chế có thiếu sót lớn trong việc kiểm soát tuân thủ quy định nội bộ và quy định pháp luật. Dù được tiếp cận hồ sơ, pháp chế lại mắc sai lầm khi chỉ tập trung vào kỹ thuật soạn thảo, rà soát câu chữ của thư bảo lãnh mà bỏ qua bước đánh giá căn bản nhất là thẩm quyền phê duyệt. Pháp chế thiếu sự độc lập và phản biện lại tư duy giao dịch nội bộ của Tổng giám đốc, dẫn đến việc bỏ lọt quy trình phê duyệt bắt buộc.

Khi thực hiện công việc, bên cạnh thẩm quyền ký của người đại diện theo pháp luật, pháp chế cần kiểm tra, đối chiếu giá trị khoản bảo lãnh để xác định đúng chủ thể có thẩm quyền quyết định là Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị hay người đại diện theo pháp luật tự quyết định theo quy định pháp luật, Điều lệ công ty và các quy định nội bộ khác của doanh nghiệp. Pháp chế phải tư vấn lập hồ sơ trình cấp có thẩm quyền phê duyệt trước khi ký; đồng thời cảnh báo rõ ràng cho Tổng Giám đốc về rủi ro pháp lý cá nhân nếu ký vượt quyền, để kiểm soát chặt chẽ rủi ro quản trị cho toàn hệ thống.