TÌNH HUỐNG PCDN [SỐ 11]: ĐÁNH GIÁ HIỆU SUẤT CÔNG VIỆC CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG

TÌNH HUỐNG PHÁP CHẾ DOANH NGHIỆP [SỐ 11]: ĐÁNH GIÁ HIỆU SUẤT CÔNG VIỆC CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG

Công ty hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh các mặt hàng nước giải khát. Trước đó, công ty đã xây dựng hệ thống KPI làm căn cứ đánh giá hiệu quả công việc cho tất cả các chức danh, vị trí công việc ở tất cả các bộ phận. Sau khi có kết quả đánh giá định kỳ, Giám đốc căn cứ vào kết quả đánh giá, ra quyết định về việc tiếp tục hay chấm dứt hợp đồng lao động, điều chỉnh lương theo năng suất, nâng lương, quyết định mức thưởng… Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường cạnh tranh gay gắt, sản phẩm của doanh nghiệp dần mất lợi thế và doanh số bán hàng sụt giảm rõ rệt. Áp lực KPI trở nên nặng nề hơn đối với đội ngũ nhân viên của công ty, nhất là các vị trí bán hàng.

Trước tình hình đó, Ban lãnh đạo chỉ đạo siết chặt hơn việc đánh giá tuân thủ KPI. Các nhân viên bán hàng không đủ chỉ tiêu sẽ bị đánh giá là không hoàn thành công việc và bị áp dụng hình thức xử lý cắt giảm một phần hoặc toàn bộ lương hiệu suất kinh doanh. Trong thực tế, đã có nhiều nhân viên không đạt KPI và không được nhận phần lương theo cách xử lý này. Việc mất một khoản thu nhập khá lớn mỗi tháng trong thời gian dài khiến nhiều nhân viên rơi vào áp lực tài chính lớn và buộc phải tìm cách cải thiện doanh số. Bên cạnh đó, công ty đã chấm dứt hợp đồng lao động với nhiều nhân viên bán hàng khi họ liên tục trong 03 tháng không đạt KPI theo quy định.

Vì quá áp lực về công việc, sau đó bị ức chế do bị cho nghỉ việc, một nhóm nhân viên đã khiếu nại đến Thanh tra lao động, yêu cầu giải quyết việc: (i) công ty cắt lương năng suất không đúng; (ii) công ty chấm dứt hợp đồng lao động không đúng.

Thanh tra lao động đã thực hiện việc thanh tra, phát hiện công ty ban hành quy chế đánh giá, kèm theo hệ thống KPI chi tiết về cơ sở đánh giá, nhưng chưa tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở trước khi sử dụng để đánh giá mức độ hoàn thành công việc của người lao động. Hành vi này đã vi phạm quy định tại điểm a khoản 1 Điều 36 Bộ luật Lao động năm 2019; và công ty bị xử phạt hành chính theo điểm c khoản 3 Điều 12 Nghị định số 12/2022/NĐ-CP ngày 17/01/2022 với số tiền phạt là 10.000.000 đồng. Thanh tra lao động cũng giải thích, cảnh báo việc công ty không trả lương năng suất, chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động căn cứ trên quy chế đánh giá mức độ hoàn thành công việc không được ban hành đúng quy định pháp luật là trái pháp luật; yêu cầu công ty xem xét, thu hồi các quyết định và giải quyết quyền lợi cho người lao động thỏa đáng. Thanh tra lao động không xử phạt các hành vi còn lại, vì cho rằng đó là tranh chấp hợp đồng, không phải hành vi vi phạm hành chính. Nếu không được giải quyết, người lao động có quyền khởi kiện để bảo vệ quyền lợi.

Từ sự việc trên, trong vai trò là Luật sư tư vấn thường xuyên cho doanh nghiệp, Luật sư tại Share Lawyers có chia sẻ như sau:

Về rủi ro của doanh nghiệp:

Công ty thực hiện quản lý lao động trái pháp luật, bị xử phạt hành chính, dẫn dến tổn thất về mặt tài chính khi phải trả tiền phạt; phải thu hồi, hủy bỏ các quyết định đã ban hành ảnh hưởng đến uy tín của người quản lý; hoàn trả lại tiền lương đã trừ của người lao động, nhận người lao động lại làm việc và phải thực hiện các nghĩa vụ, trách nhiệm bồi thường trong khi người lao động làm việc không hiệu quả là thiệt hại lớn về vật chất. Ngoài ra, khi một quy định nội bộ được kết luận là trái pháp luật, quan hệ lao động trong công ty trở nên căng thẳng và trật tự quản lý tại công ty bị ảnh hưởng rõ rệt.

Về nghiệp vụ của Pháp chế:

Pháp chế cần nhận diện rõ rằng KPI chỉ là công cụ đánh giá, chủ yếu phục vụ hoạt động quản trị nhân sự. Để KPI được sử dụng làm căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành công việc của người lao động và là cơ sở để người sử dụng lao động ban hành các quyết định trong quản lý lao động, KPI phải được ban hành kèm theo Quy chế đánh giá mức độ hoàn thành công việc, đồng thời đáp ứng đầy đủ các điều kiện về hiệu lực theo quy định của pháp luật. Trong đó, đặc biệt phải tuân thủ chặt chẽ quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục ban hành và bảo đảm nội dung không trái quy định của pháp luật.